Göz teması, insanlar arasındaki sosyal iletişimin ilk adımlarından biridir. Bebekler sevdikleri kişilerin yüzüne bakarak bağ kurar. Otizm spektrum bozukluğunda bu bakışma bazı çocuklarda az görülebilir ya da farklı bir biçimde ortaya çıkabilir.
Göz teması neden önemlidir?
Göz teması, duyguları ve niyetleri anlamada yardımcı olur. Bir şeye birlikte bakmak, paylaşımlı dikkat olarak adlandırılır ve dil gelişiminin de önemli bir öncüsüdür.
Göz temasının az olması her zaman otizm anlamına gelmez
Bazı çocuklar yeni ortamlarda ya da yoğun uyaranlar altında göz temasından kaçınabilir. Bu nedenle değerlendirme, tek bir davranışa değil, sosyal iletişimin bütününe bakar.
Evde göz temasını destekleyen oyunlar
- Balonu havaya atıp çocuğun bakmasını beklemek
- Çocuğun sevdiği bir şarkıyı yüzünüze yakın şekilde söylemek
- Kabarcık ya da ses oyuncaklarıyla kısa, dikkat çekici anlar yaratmak
Bu oyunlarda baskı yapmamak önemlidir. Çocuk bakmadığında bile etkileşimi sürdürmek, bağın güçlenmesine yardımcı olur.
Ne zaman değerlendirme yaptırılmalı?
Göz temasının çok sınırlı olduğu ve diğer sosyal işaretlerle birlikte devam ettiği durumlarda bir çocuk gelişimi uzmanına danışmak uygundur.
Göz temasını zorlamamak
Göz teması kurmasını çocuktan zorla istemek, çocuğun kaygısını artırabilir. Daha sağlıklı yaklaşım, çocuğun ilgisini çeken bir şey üzerinden doğal bir paylaşım anı yaratmaktır. Çocuk bakmadığında bile sesle ya da dokunmayla iletişimi sürdürmek, güven duygusunu destekler.
Gelişimi takip etmek
Göz temasının zamanla artıp artmadığını not etmek, değerlendirmede değerli bir bilgidir. Bir ay önce yapamadığı bir etkileşimi bugün kısa süre de olsa denemesi bile ilerlemenin işareti olabilir.