Birçok otizmli çocuk, günlük rutinlerinin değişmesine güçlü tepki verebilir. Bu tepki, sadece inatlaşma değil; çocuğun neyin ne zaman olacağını öngörme ihtiyacından kaynaklanabilir. Öngörülebilir bir düzen, çocuk için güvenli bir zemin oluşturur.
Neden rutin değişikliği zordur?
Çocuk bir sonraki adımı bilemediğinde kaygı yaşayabilir. Bu kaygı, yüksek sesli tepkiler, ağlama ya da bir şeyi tekrar etme ile dışa vurulabilir. Bu nedenle davranışın altındaki duyguyu anlamak önemlidir.
Geçişleri kolaylaştıran yöntemler
- Görsel program: Gün içindeki etkinlikleri resimlerle sıralamak
- Önceden haber vermek: “Birazdan parka gideceğiz” gibi kısa ve net cümleler
- Geçiş nesnesi: Bir etkinlikten diğerine geçerken çocuğa tanıdık bir eşya vermek
- Kademeli değişiklik: Yeni bir şeyi bir anda değil, küçük parçalar halinde tanıtmak
Okulda ve ev dışında
Okul öncesi ve okulda öğretmenle görsel programların paylaşılması, geçişleri çok daha kolay hale getirebilir. Ergoterapist, bu düzenlemelerin çocuğun duyusal ihtiyaçlarına uygun olup olmadığını da değerlendirebilir.
Bu yazı genel öneriler içerir; her çocuk için planlama bir uzmanla birlikte yapılmalıdır.
Aile için sakin kalma stratejisi
Çocuk tepki verdiğinde ailenin sakin kalması, durumun daha hızlı yatışmasını sağlayabilir. Kısa ve net cümleler kullanmak, uzun açıklamalardan daha etkilidir. Sakinleştikten sonra değişikliği yeniden anlatmak, çocuğun bu durumu öğrenmesine yardımcı olur.
Değişikliği çocuğun seçimiyle sunmak
Mümkün olduğunda çocuğa iki seçenek sunmak, kontrol duygusunu artırabilir. Örneğin “önce parka mı gidelim, yoksa önce kitap mı okuyalım?” gibi bir soru, değişime uyumu kolaylaştırabilir.