Konuşma gecikmesi, çocuk gelişiminde en sık ailelerin fark ettiği konulardan biridir. Otizm spektrum bozukluğunda konuşma gelişimi farklı seyredebilir; bazı çocuklarda hiç konuşma olmazken bazılarında konuşma var ama iletişim amacıyla kullanılmayabilir.
Konuşma ile iletişim aynı şey midir?
Her konuşma iletişim değildir. Otizmde en önemli nokta, çocuğun bir şeyi istemek, paylaşmak ya da dikkat çekmek için sesi, sözcüğü ya da işareti kullanıp kullanmadığıdır. Bu “iletişim niyeti” genellikle konuşmadan önce şekillenir.
Dikkat edilecek işaretler
- Sesle ya da bakışla istediğini belirtmemesi
- Ebeveyn ile karşılıklı ses alışverişinin az olması
- Yeni sözcük öğrenmede belirgin yavaşlık
- Önceden kullanılan bir sözcüğü bırakması
Dil terapisi ve ergoterapi nasıl destekler?
Dil-konuşma terapisti, iletişimi ve sözcük kullanımını çalışır. Ergoterapi ise oyun, dikkat ve duyusal düzenleme üzerinden iletişimin temelini destekler. İki alan birbirini tamamlayabilir.
Evde ne yapılabilir?
Çocuğun ilgisini çeken bir şeyi isimlendirmek, kısa cümlelerle konuşmak ve çocuğa cevap vermek için birkaç saniye beklemek karşılıklı iletişimi destekleyebilir. Baskı yapmadan, oyunun içinde yapılan tekrarlar en etkilisidir.
Konuşma gecikmesi varsa bir uzmanla değerlendirme yaptırmak doğru bir adımdır.
Konuşma gecikmesinde aile ile uzman iş birliği
Dil gelişimi, çocuğun evde en çok zaman geçirdiği kişilerle kurduğu etkileşimle yakından ilişkilidir. Uzman, ailenin evdeki iletişim alışkanlıklarını da değerlendirerek kişiye özel bir plan hazırlar. Ailenin plana uyumu ve düzenli tekrar, sürecin temelidir.
Konuşma gelişimi her çocukta farklı hızda ilerleyebilir; bu nedenle ilerlemeyi küçük adımlarla izlemek önemlidir.